|
Door: Damon Golriz
 Op het T-shirt van de Iraanse jongeman, die op 8 maart door Teheran loopt, staat: ‘Weg met het patriarchisme’. Uit protest draagt hij een hoofddoek. Internationale Vrouwendag is in het Westen uitgebloeid, maar des te meer bloeit zij op in het Oosten, waar vrouwen het meest onderdrukt worden. Wie de nieuwsberichten vanuit het Midden-Oosten volgt, merkt hoe actueel de dorst naar liberale verworvenheden van het Westen is - met vrouwenemancipatie als kroonjuweel.
Intussen gaan cultuurrelativisten in het Westen onverschillig met onze verworvenheden om. Honderd jaar geleden demonstreerden vrouwen op 8 maart in New York en St. Petersburg oogverblindend tegen slechte werkomstandigheden. Hun strijd had ook een politieke aanleiding: het algemeen kiesrecht voor vrouwen.
Maar deze dag, in 1978 aangewezen door de VN om stil te staan bij vrouwenrechten, begint in vergetelheid te raken. Zorgelijk, want dit moedigt religieuze fundamentalisten aan om terrein te winnen.
Zelf kom ik uit een cultuur waar islamitische fundamentalisten de dienst uitmaken. Een cultuur waar paternalistische normen de verhouding tussen man en vrouw illustreren. Vrouwen zijn minderwaardig en tegelijkertijd zielig van aard. Zij dienen beschermd en opgevoed te worden. Vroeger was dit voor mij ook een norm, zoals voor de meeste moslims nu! In Nederland leerde ik de gelijkwaardigheid kennen en ernaar te handelen. En dat draag ik sindsdien uit. Zo feliciteerde ik enkele dames om mij heen met Vrouwendag. De reacties waren opmerkelijk: ‘Ach, ik heb er niets mee’. Een andere dame zei: ‘Vrouwen in Nederland zijn toch al geëmancipeerd’, en voegde giechelend toe: ‘Wel zou ik meer willen verdienen, hoor.’ Hun reacties zetten mij aan het denken. Zijn de symbolen van de Westerse beschaving, zoals de Vrouwendag werkelijk passé? Zo ja, hoe ziet het dan met de islamitische achtergrond van de vruchtbaarste vrouwen in Europa: de moslima’s?
Zo richtte ik mij op de Koran. Mijn kernvraag was: hoe beschouwt de islam het vrouwelijke geslacht? De Vrouw (Al-Nisa), dat het vierde hoofdstuk van het heilige boek van moslims is, moet daarop antwoord geven. Lezend werd het me duidelijk dat de Koran een feitelijke ongelijkwaardigheid tussen man en vrouw rechtvaardigt. Sterker nog, hij beveelt deze. Zo is het erfrecht en getuigenrecht van de vrouw de helft van de man. De vrouw is een bezit van de man en een man kan met haar doen wat hij wil. Een alom bekend vers (4de) - populair onder mannen - is het voorschrift tot polygamie: ‘huwt vrouwen die u behagen, twee of drie, of vier’.
Er zijn ook enkele licht vrouwvriendelijke verzen. Bijvoorbeeld dat de man na de ontbinding van de huwelijk het bezit van zijn echtgenote niet mag afpakken. Echter, dit blijft een minderheid tussen vrouwvijandige verzen. Een paar voorbeelden:
 ‘Mannen zijn voogden over de vrouwen omdat Allah de enen boven de anderen heeft doen uitmunten en omdat zij van hun rijkdommen besteden. Deugdzame vrouwen zijn dus zij, die gehoorzaam zijn en heimelijk bewaren, hetgeen Allah onder haar hoede heeft gesteld. En degenen, van wie gij ongehoorzaamheid vreest, wijst haar terecht en laat haar in haar bedden alleen en tuchtigt haar.’ (Soera Al-Nisa vers 35)
‘En zij vragen u omtrent de menstruatie. Zeg (hun): ‘Het is iets schadelijks, blijft dus gedurende menstruatie van de vrouwen weg en gaat niet tot haar in, voordat zij hersteld zijn. Maar wanneer zij zich hebben gereinigd, gaat tot haar in, zoals Allah het u heeft bevolen. Allah bemint hen, die zich tot Hem wenden en zich rein houden.’
(Soera Al-Bagharah vers 223)
‘Uw vrouwen zijn een akker voor u - komt daarom tot uw akker, zoals het u behaagt en doet goed voor uzelf en vreest Allah en weet, dat gij Hem zult ontmoeten en geef goede tijdingen aan de gelovigen.’
(Soera Al-Bagharah vers 224)
Erg veel analytisch vermogen is hier niet nodig. Met een pietsje verstand zou toch iedere moslimvrouw die dit leest per direct van haar geloof moeten afvallen. Of je nou gelovige, ongelovige, niet-moslim of ex-moslim bent, het is onze morele plicht om de universele gelijkheid van man en vrouw trots uit te dragen. Met miljoenen moslima’s in Europese landen is de Vrouwendag zeker niet passé. Laten we de Internationale Vrouwendag wereldwijd vieren, zodat deze het momentum kan vormen om de moslima’s te bevrijden.
Klik hier om het artikel en de reacties daar te lezen.
Linda Woudstra schreef hierop een reactie:
Damon,
Het is wel enorm confronterend als je de vertaling van deze Koran teksten leest. Ik vind het enorm moedig van je en groots dat je dit belangrijke onderwerp aansnijdt. Het bewijst in mijn ogen dat vrouwen en mannen moeten willen samenwerken, willen we ooit uit het moeras komen. Peter Swartz van het MIT heeft ooit in een interview gezegd dat de snelle ontwikkeling en succes van het kapitalisme voor een groot deel toe te schrijven is aan de emancipatie. Ik zie echter ook de keerzijde van emancipatie en daar zouden we ook veel eerlijker over moeten zijn, namelijk: wie zorgt er voor onze kinderen? En wie betaalt daarvoor? En zijn Westerse vrouwen nu werkelijk echt vrij of zitten wij opnieuw gevangen in dogma’s en restricties zonder dat we die herkennen? (Die overigens evenzo goed voor mannen zouden kunnen gelden…)
Ik vertaal even naar de werkelijkheid:
- ja, vrouwen mogen studeren als ze de talenten hebben,
- ja, we worden toegelaten aan de start van onze carrières in de bastions van de macht,
- ja, we mogen economische zelfstandigheid nastreven, ook met kinderen
- en zelfs een gooi naar de macht doen, maar….
- Als het de belastingbetaler maar geen extra geld kost
- Als het de lonen van mannen maar in takt houdt
- Als we de opvang voor onze kinderen vooral zelf blijven regelen en organiseren
- Als we daarbij gebruik maken van andere vrouwen die we eigenlijk niet kunnen betalen omdat we zelf onderbetaald worden
- Als we vooral nergens over zeuren, het eten op tafel komt en er leuk blijven uitzien
Dat is de worsteling of het dilemma waar we in het westen nu midden in zitten. Ik zie dit als onze achilleshiel, waar patriarchale culturen garen bij spinnen. De moslima’s hebben daarbovenop dan ook nog een extra punt, waar vrouwen gevoelig voor zijn. En dat is de enorme druk op westerse vrouwen om aan een schoonheidsideaal te moeten voldoen, is dat ook niet een vorm van behagen?? Zie de documentaire van Sunny Bergman ‘Beperkt houdbaar’ www.beperkthoudbaar.info.
Goed de hoofddoek is allang af, (overigens nog niet zo heel lang geleden pas uit onze cultuur verdwenen, in Zeeland waren vrouwen bij een begrafenis begin 20ste eeuw ook volledig gehuld in burka’s omdat het geen pas geeft mannen te verleiden tijdens zo’n droevig gebeurtenis… ) maar wat hebben we ervoor terug gekregen? Vooral veel (zelf opgelegde?) regels over het uiterlijk van een vrouw, we zijn ingesnoerd in diëten en rimpel vullers..
Zelf of opgelegd, dat blijft de vraag, maar vanuit het perspectief van een burka en overal nog aangejaagde onzekerheid bij vrouwen, misschien geen aanlokkelijk perspectief???
De kwestie internationale vrouwendag weer hoog op de agenda te zetten juich ik toe, het feit dat een man afkomstig van een patriarchale cultuur het lef heeft dit op de agenda te zetten, beschaamd mij. Plaatsvervangende schaamte misschien, maar terechte schaamte over hoe achteloos wij (vrouwen) inderdaad met een kleine winst ons tevreden hebben laten stellen..Er is nog heel veel werk aan de winkel. Nu we weten dat er ook vele mannen klaar staan om veranderingen tot stand te brengen of te steunen, staan we er voor het eerst in de geschiedenis van meer dan 2000 jaar patriarchaat niet meer alleen voor. Moslima’s moeten we niet lastig vallen over hun hoofddoek, we moeten ze laten zien dat er met mannen heel goed te werken, te praten en te leven valt!
Linda Woudstra
| 
Wilt u maandelijks de nieuwste artikelen per email ontvangen? klik dan .jpg)
